Op deze pagina vindt u het activiteitenplan van de Achterkant (DA), Stem van Utrechters, voor de jaren 2027 tot 2030.
De kernpunten van de activiteiten van de Achterkant zijn:
- Advisering en monitoring VN-verdragen
- Belangenbehartiging kwetsbare inwoners
- Ophalen van input, meningen, aandachtspunten en ervaren problemen
- Inwoners ondersteunen bij adviseren over beleid en uitvoering van de gemeente
- Adviseren over participatie bij nieuw beleid
- Stimuleren van andere instellingen binnen gemeente Utrecht dan de gemeente
Omschrijving doelgroep
Dak- en Thuislozen, cliënten van Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen, Geestelijke Gezondheidszorg en Verslavingszorg.
Belemmeringen deze doelgroep ervaart om hun stem te laten horen
Opleidingsniveau, sociale vaardigheden, verstandelijke/geestelijke problematiek, verslaving, gemarginaliseerd zijn. Deze doelgroep word momenteel onvoldoende bereikt door beleidsmakers, omdat mensen van onze achterban drempels ervaren om deel te nemen aan vergaderingen, zich vaak niet begrepen en/of onwelkom voelt en wantrouwen tegenover hebben tegenover (vertegenwoordigers van) de overheid, of andere gezagsdragers. Ook passen gebruikelijke vergadersetting en –orde niet bij hun cultuur, is beleid te ingewikkeld geformuleerd en vergt invloed uitoefenen daarop een lange adem, zeker voor mensen die van dag tot dag leven.
Wat er gebeurt als deze doelgroep niet wordt ondersteund
Onze doelgroep is de onderklasse in de Nederlandse samenleving, met hen wordt in het algemeen niet in dialoog getreden, ze krijgen vooral ge-/verboden te horen. Zonder professionele ondersteuning ontstaat geen dialoog. De mensen van onze doelgroep zijn moeilijk bereikbaar en/of te motiveren. Acute problematiek vraagt soms zoveel van hun aandacht dat ze niet de rust hebben om aan te schuiven bij een vergadering. De praktijk heeft al bewezen dat onze doelgroep zich niet op haar plaats voelt bij andere inspraakorganen. Het is echt moeilijk om mensen van onze doelgroep voor langere tijd deel te laten nemen aan cliëntenplatforms. Professionele, deskundige inzet is nodig, met persoonlijke aandacht, om continuïteit, deskundigheid en meedoen van deelnemers te bereiken.
Welk deel van de doelgroep het meest kwetsbaar is
De mensen op straat en in de daklozenopvang zijn het meest kwetsbaar en binnen die groep is er een hiërarchie, waarbij de zwaksten worden uitgebuit en onderdrukt. Het gaat in Utrecht om duizenden mensen, sommigen zijn duidelijk zichtbaar op straat en in parken, maar de meeste niet.
Hoe de achterkant zich richt op deze meest kwetsbare groep
Door aanwezig te zijn in de (dag-)opvang en op straat en in gesprek te zijn. Deelnemers van DA komen dagelijks in Herstart, het Ubuntuhuis en Villa Vrede. Als tussenpersonen zijn zij nodig (ervaringsdeskundigen en/of belangenbehartigers) om in contact te zijn en, zo mogelijk, aan tafel te krijgen. Het feit dat onze deelnemers zelf ook ervaring hebben met dakloosheid/psychiatrie of verslaving verlaagt de drempel om in gesprek te gaan.
Doelstellingen en bijdrage
De Achterkant behartigt de instelling overstijgende en collectieve belangen van de mensen die gebruik maken van genoemde soorten zorg in de stad Utrecht en omgeving, bedenkt cliëntgestuurde projecten en is advies- en samenwerkingspartner van de gemeente Utrecht in het verbeteren van de stad. Op 1 juni 2026 bestaat het dagelijks bestuur uit Boudewijn Pouw, Saph Metekohy, Maurits Vlug en John Koppelman. Bestuursleden worden elke 3 jaar gekozen door de Algemene Vergadering.
De Achterkant is een samenwerkingsverband van cliënten, cliëntenraden en cliëntenorganisaties in de Maatschappelijke Opvang, Verslavingszorg en Geestelijke Gezondheidszorg in de regio Utrecht. Vaste deelnemers zijn leden van de Cliëntenraden van het Leger de Heils, Tussenvoorziening, Jellinek/Arkin, Lister, Kwintes, en Altrecht, de Cliëntenbond, GOUD en de vereniging Anoikis. Daarnaast is eer een groep ongebonden individuele deelnemers met ervaring in genoemde soorten van zorg, die inlopen bij vergaderingen. Daarnaast wordt samengewerkt met de Meetellen, Armoedecoalitie, Villa Vrede, MIND en het landelijk samenwerkingsverband tegen dakloosheid
Advisering en monitoring afspraken VN-verdrag
De deelnemers van De Achterkant met een GGZ achtergrond doen mee aan het Monitoroverleg VN Verdrag Handicap en vragen specifiek aandacht voor mensenrechten in de geestelijke gezondheidszorg.
Ophalen van input, meningen, aandachtspunten en ervaren problemen binnen de eigen
doelgroep en achterban.
De basis van De Achterkant is de maandelijkse Algemene Vergadering (AV), die toegankelijk is voor iedereen die ervaring heeft met de Maatschappelijke Opvang, Geestelijke Gezondheidszorg of Verslavingszorg. Deelnemers die al wat langer meedoen zijn ervaringsdeskundigen die al wat afstand hebben genomen van de problemen die ze in hun leven hebben gehad. De drempel om deel te nemen aan de AV is laag, door de informele sfeer, de plek en mogelijkheid om zelf punten in te brengen. Vaak sluiten nieuwe mensen aan die zich oriënteren op deelname. Aan de AV doen elke keer zo’n 15 mensen mee.
Een voorbeeld van aansluiting op artikel 2 van de regeling
Naar aanleiding van een landelijke actie tegen de isoleercel bleek na een inventarisatie dat de meeste deelnemers van De Achterkant op één of ander moment van leven in een isoleercel terecht zijn gekomen. Dan weet je zeker dat ze ook een psychiatrische diagnose hebben gekregen. Toch is dat meestal niet het gesprek dat wij voeren. De meeste deelnemers praten over de staat van de zorg zoals zij die kennen, hebben een helikopterblik. Dat is ervaringsdeskundigheid die in jaren is bereikt en het gevolg is van deelname aan De Achterkant. Los van mogelijke diagnosen, hebben alle deelnemers uitsluiting en armoede ervaren. Het was ongebruikelijk om hen serieus te nemen en het is ongebruikelijk om ze te betrekken in een gesprek over, bijvoorbeeld, de kwaliteit van de zorg. Daar ligt de kracht van De Achterkant: het ontwikkelen van zelfbewustzijn, je mond open doen en constructief meedenken over oplossingen.
Het is een droef proces om de meest gemarginaliseerde Utrechter te worden, daar gaat een leven van uitsluiting aan vooraf dat al begint op zeer jonge leeftijd. Soms is in overleg met de gemeente of zorgaanbieders bijvoorbeeld de kloof zichtbaar tussen mensen die wel gestudeerd hebben en een goede baan hebben en deelnemers die veel hogere drempels in hun leven hebben ervaren. Het gaat om verschillen in gezondheid, veiligheid, vrolijkheid. Hoe kan een medewerker van de gemeente begrijpen hoe een leven als dakloze is, zonder ooit gesproken te hebben met iemand die dakloos is? De Achterkant wil aansluiten bij het idee dat je hoe dan ook
samen de stad moet maken en daarvoor elkaar moet spreken.
Wat De Achterkant concreet wilt bereiken
Sinds dat de AV in Villa Vrede wordt georganiseerd, sluiten ook bezoekers van Villa Vrede aan. Het idee dat inwoners van Utrecht zich kunnen organiseren en een tegengeluid kunnen laten horen is voor veel van hen nieuw. Ondanks taalproblemen is zichtbaar dat de groep deelnemers zich vrij voelt om de mening te laten horen en dat smaakt naar meer. Tijdens de Ramadan kwamen veel van de mannen die voor problemen zorgden onder Het Bollendak ’s avonds eten bij Villa Vrede. We kwamen op het idee om beleidsmedewerkers van de gemeente ook uit te nodigen voor de maaltijd. In het informele gesprek dat ontstond werden de sombere, boze mannen jongens met dromen van een gezin en een huis. De uitsluiting werd zeer nadrukkelijk zichtbaar. Utrecht is de enige stad in Nederland waar zo’n gesprek plaatsvind en dit draagt heel concreet bij aan de participatie van mensen die eigenlijk niet eens als inwoners gezien worden.
De bijeenkomsten van De Achterkant hebben een vaste regelmaat en een vaste structuur: niet teveel agendapunten, niet langer dan een uur, informeel, met lekker eten en drinken. Je kunt inlopen als je wil en hoeft geen lid te zijn. Op de tweede dinsdag van de maand komt het Dagelijks Bestuur bij elkaar, op de derde dinsdag de GGZ groep en op de vierde is de Algemene Vergadering, waar de meeste mensen aan meedoen. Door de structuur hebben deelnemers geen uitnodiging nodig. Je bent bij elke vergadering welkom. We gaan al jaren twee keer per jaar (in de zomer en in de winter) met de hele groep uit eten in hetzelfde restaurant. Deze basis staat vast, en juist in een leven waarin alles onzeker is, is dat heel waardevol.
Naast deze basis is er een enorm circus van afspraken en bijeenkomsten. Juist omdat er veel deelnemers zijn kunnen ze verdeeld worden over de diverse gesprekken die er zijn. Uitgangspunt is dat deelnemers het gesprek komen voeren. Wij willen vermijden dat ondersteuners of stafmedewerkers het woord voeren. In 2026 zijn we gestart met de voorbereidingen voor een Regionale Klankbordgroep met deelnemers uit de U16, waardoor het aantal samenwerkingspartners wordt uitgebreid.
De Achterkant is opgebouwd uit een getrapte vertegenwoordiging. Elke instelling die actief is in de MO, VZ of de GGZ in Utrecht en omliggende regio kan een cliëntenvertegenwoordiging van twee personen afvaardigen naar de maandelijkse Algemene Vergadering. Het DB wordt gekozen door de deelnemers aan de Algemene Vergadering en de deelnemers volgen het beleid van het DB kritisch. De Algemene Vergadering geeft ook toegang aan professionals en cliënten die betrokken zijn bij de uitvoering van genoemde zorgsoorten. Ze worden als gast uitgenodigd om de uitwisseling tussen cliënten en medewerkers in de MO en GGZ te bevorderen en een optimale informatiepositie over de stand van zaken in Utrecht te hebben. Sinds 2023 worden ook 8 keer per jaar aparte bijeenkomsten georganiseerd voor de GGZ achterban, waar het Steunpunt GGZ, Anoiksis, de Cliëntenbond, leden van de cliëntenraden van Lister en Altrecht en Kwintes aan meedoen. Vier keer per jaar wordt met deze groep overlegd met de gemeente Utrecht.
Tachtig procent van de dakloze mensen is man en die verhouding zie je ook terug in de groep mensen die deelneemt aan bijeenkomsten. In het DB zitten drie mannen en één vrouw en van de ondersteuners is er een man en een vrouw. We willen bereiken dat voor vrouwen de drempel verlaagd wordt om mee te doen door aparte bijeenkomsten voor vrouwen te organiseren vanaf 2027.
We bereiken onze deelnemers door direct face to face contact op de plekken waar zij komen, op straat en in de opvang. Ons hoogste orgaan is de Algemene Vergadering, die bestuursleden kiest en het functioneren van de ondersteuners beoordeelt. De agenda van de AV wordt bepaald door de deelnemers.
Dit activiteiten plan is ook gebruikt voor de subsidieaanvraag bij de gemeente Utrecht. De formele aanvraag van De Achterkant wordt gedaan door het Steunpunt Zelfregie en Herstel, omdat DA geen rechtspersoon is.